پوشش ریزش مواد مذاب

پوشش ریزش مواد مذاب چیست؟

در کارگاه ریخته‌گری، پاتیلِ پر از چدن مذاب با جرثقیل سقفی در حرکت است که موجی از فلز گداخته روی کف کارگاه می‌پاشد. مواد مذاب یعنی فلز ذوب‌شده — چدن، فولاد، آلومینیوم و مس — با دمایی از چندصد تا بیش از هزار درجه؛ تماسش با مواد سوختنی یعنی آتش فوری و تماسش با آب یعنی پاشش انفجاری. ریزش یا پاشش مذاب در چند ثانیه می‌تواند کف و تجهیزات را تخریب کند، مواد اولیه و قالب‌ها را بسوزاند و خط تولید را هفته‌ها بخواباند. پوشش ریزش مواد مذاب، پوشش اضافی بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی واحدهای ذوب و ریخته‌گری است که خسارت‌های مالی همین حادثه را — آتش و تخریب ناشی از ریختن و پاشیدن مذاب — طبق شرایط بیمه‌نامه جبران می‌کند. شرایط عمومی بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی و پوشش‌های اضافی آن زیر نظر بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران تدوین می‌شود و پوشش ریزش مواد مذاب هم از پوشش‌های اضافی همین بیمه‌نامه است که برای واحدهای ذوب و ریخته‌گری تعریف شده است.

کارگر ریخته‌گری کنار کوره - پوشش ریزش مواد مذاب

ریزش مذاب معمولاً از کجا شروع می‌شود؟

سه منشأ از همه تکراری‌تر است: ترک و فرسودگی جدارهٔ پاتیل که مذاب از آن نشت می‌کند؛ قالب و ماسهٔ نم‌دار که مذاب داغ در تماس با رطوبتش منفجر و پاشیده می‌شود؛ و حادثه در مسیر انتقال. در هر سه حالت، خسارت فقط «سوختن» نیست؛ مذاب روی کف می‌نشیند، به ماشین‌آلات می‌چسبد و گاهی سازهٔ سوله را هم از شکل می‌اندازد. استانداردهای ایمنی کوره‌ها، پاتیل‌ها و تجهیزات ذوب و ریخته‌گری و بازرسی دوره‌ای آن‌ها زیر نظر سازمان ملی استاندارد ایران است و بیشتر حادثه‌های مذاب از همان نقاطی شروع می‌شود که این بازرسی‌ها رویشان دست می‌گذارند: جدارهٔ فرسودهٔ پاتیل و قالب نم‌دار.

این پوشش چه خسارت‌هایی را جبران می‌کند؟

  • آتش‌سوزی ناشی از ریزش و پاشش مذاب به ساختمان، مواد و تجهیزات اطراف؛
  • تخریب کف، قالب‌ها و ماشین‌آلات بر اثر تماس مستقیم مذاب؛
  • سوختن مواد اولیه و محصولات نیمه‌ساختهٔ داخل کارگاه؛
  • هزینهٔ پاک‌سازی و جمع‌آوری مذاب سردشده و آوار حادثه، طبق شرایط بیمه‌نامه؛
  • توجه: سوختگی و آسیب بدنی کارگران موضوع این پوشش نیست و مسیر بیمه‌های حوادث و مسئولیت کارفرما را دارد.

قیمت پوشش ریزش مذاب به چه عواملی بستگی دارد؟

  • نوع فلز و دمای ذوب و حجم مذابی که در هر ذوب در گردش است؛
  • نوع کوره و پاتیل و شیوهٔ انتقال مذاب؛ جرثقیل سقفی یا دستی؛
  • چیدمان کارگاه و فاصلهٔ مواد اشتعال‌زا و انبار از بخش ذوب؛
  • سابقهٔ ایمنی و نظم بازرسی و تعویض جدارهٔ پاتیل‌ها.

نکتهٔ مهم این است که پرهزینه‌ترین سناریوی یک کارگاه ریخته‌گری تقریباً همیشه از خود فرایند ذوب شروع می‌شود. اگر بیمه‌نامهٔ کارگاهتان پوشش مذاب ندارد، یعنی همان خطری که هر روز در کارگاهتان جابه‌جا می‌شود، بیرون از بیمه است.

اگر مذاب روی کف کارگاه ریخت، واکنش درست چیست؟ اول همه را از محدوده دور کنید و هرگز روی مذاب آب نپاشید؛ تماس آب با فلز گداخته بخار انفجاری می‌سازد و پاشش را چند برابر می‌کند. برای مهار پاشش‌های کوچک فقط ماسهٔ خشک به کار می‌رود. بعد از سردشدن کامل و ایمن‌شدن محل، از صحنه عکس بگیرید و خسارت را اعلام کنید؛ پاتیل آسیب‌دیده را تا آمدن کارشناس نگه دارید.

یک نکتهٔ عملی: مسیر حرکت پاتیل را روی کف کارگاه با رنگ مشخص کنید و همیشه — حتی در شلوغ‌ترین شیفت — خالی از کالا و آدم نگه دارید؛ و بازرسی جدارهٔ پاتیل را پیش از هر ذوب، با چک‌لیست مکتوب انجام دهید. همین دو عادت، هم حادثه را کم می‌کند و هم روز خسارت سند دقت شماست.

یک تفاوت مهم را هم بدانید: فرسودگی تدریجی پاتیلی که در بازرسی دیده شده ولی تعویض نشده، اگر به حادثه برسد پرونده را سخت می‌کند؛ بیمه برای حادثهٔ ناگهانی است، نه خطری که دیده شده و به تعویق افتاده است.

خرید و مشاوره بیمه ریزش مواد مذاب

اگر برای انتخاب پوشش مناسب یا برآورد هزینه سؤالی دارید، همکاران ما در نمایندگی بیمه پارسیان گسترش فروش فردا راهنمایی‌تان می‌کنند. کافی است در صفحه اصلی سایت گسترش فروش فردا گفت‌وگو با کارشناس هوشمند را آغاز کنید و درخواستتان را ثبت کنید، یا با شماره ۰۲۱-۴۹۷۸۳ تماس بگیرید تا شرایط، پوشش‌ها و مدارک لازم را دقیق و بدون حدس برایتان توضیح دهیم. برای آشنایی کامل با این شاخه، صفحهٔ معرفی بیمه آتش‌سوزی را ببینید.