کارگاه سدسازی بزرگ با بدنهٔ سد در حال ساخت و جرثقیل‌های بلند در دره

بیمه تمام خطر پیمانکاران سد و تونل

سد و تونل؛ چرا بیمه‌نامه‌شان جدا خوانده می‌شود؟

در بیشتر پروژه‌ها، زمین فقط بستری است که رویش می‌سازند؛ در سد و تونل، زمین خودِ حریف اصلی است. سد با رودخانه‌ای سروکار دارد که باید منحرف شود، مهار شود و سال‌ها بعد پشت بدنه بایستد؛ تونل در دل زمینی پیش می‌رود که هیچ‌کس داخلش را ندیده است. بیمهٔ تمام‌خطر پیمانکاران برای این پروژه‌ها همان دو بخش آشنا را دارد — خسارت مادی به کارهای اجراشده و مسئولیت در برابر اشخاص ثالث — اما پرسشنامه، بازدید و نرخش با ساختمان و حتی راه قابل قیاس نیست؛ این‌جا گزارش‌های زمین‌شناسی و برنامهٔ مهار آب، بخشی از خود سند بیمه‌اند. شرایط عمومی این بیمه‌نامه هم در چارچوب آیین‌نامه‌های بیمه مرکزی است؛ اما در پروژه‌های سد و تونل، پرسشنامه و گزارش‌های فنی زمین‌شناسی بخشی از خود سند می‌شوند و نرخی که اعلام می‌شود روی همان داده‌ها سوار است.

داخل تونل در حال ساخت - بیمه تمام خطر پیمانکاران سد و تونل

سد؛ جنگ چندساله با آب

قلب ریسک سدسازی، آب است: بند انحرافی و تونل انحراف باید رودخانه را در تمام فصل‌های ساخت از کارگاه دور نگه دارند و یک سیلاب بزرگ‌تر از پیش‌بینی، می‌تواند کارگاه، مصالح و ماه‌ها کار اجراشده را در یک شب زیر آب ببرد. برای همین در این بیمه‌نامه، داده‌های هیدرولوژی و سابقهٔ سیلاب‌های رودخانه و طراحی سازه‌های موقت مهار آب، مستقیم در نرخ و شرایط دیده می‌شود. بدنهٔ در حال ساخت، گالری‌ها و کارهای بتنی عظیم، سرریز و تجهیزات هیدرومکانیک آمادهٔ نصب هم هر کدام سهمی از مبلغ بیمه‌شده‌اند و دورهٔ ساخت طولانی سد یعنی سال‌ها قرارگرفتن در معرض همین خطرها؛ سندی که برای سد نوشته می‌شود باید برای بدترین فصل رودخانه نوشته شده باشد، نه برای میانگین آن.

تونل؛ کار در دل ناشناخته‌ها

در تونل، نقشه و زمین‌شناسی هر قدر هم دقیق باشد، متربه‌متر جلو رفتن یعنی روبه‌روشدن با واقعیت تازه: لایه‌ای نرم‌تر از پیش‌بینی، آب زیرزمینی ناگهانی، گاز یا ریزش جبههٔ کار. در پژوهش‌های پژوهشکده بیمه دربارهٔ ریسک‌های زیرزمینی، ناشناخته‌بودن زمین مهم‌ترین عامل انحراف هزینه و زمان در تونل‌هاست؛ بیمه‌نامه این ناشناختگی را حذف نمی‌کند، اما اثر مالی‌اش را از دوش پروژه برمی‌دارد. ماشین حفار و تجهیزات پشتیبانی هم سرمایه‌های سنگینی‌اند که در دل همان ریسک کار می‌کنند؛ وضعیت پوشش ماشین‌آلات و کارهای موقت تونل — از سیستم نگهداری موقت تا تأسیسات تهویه و برق کارگاه — باید در سند صریح باشد. و چون تونل‌ها اغلب زیر یا کنار بافت‌های حساس حفر می‌شوند، نشست زمین و اثرش بر ساختمان‌ها و تأسیسات روی سطح، بخش ثالث این بیمه‌نامه را به یکی از جدی‌ترین بخش‌هایش تبدیل می‌کند.

مدت، مبلغ و پایین‌دست؛ سه ویژگی این پروژه‌ها

سد و تونل معمولاً پروژه‌های چندساله با مبالغ بسیار بزرگ‌اند؛ یعنی مبلغ بیمه‌شده باید در تمام مسیر با پیشرفت کار و تعدیل‌های پیمان به‌روز بماند و مدت سند با برنامهٔ واقعی — نه برنامهٔ خوش‌بینانهٔ روز اول — یکی باشد. ویژگی سوم، «پایین‌دست» است: در سدسازی، آدم‌ها و زمین‌هایی که پایین‌تر از کارگاه زندگی می‌کنند در تیررس خطر آب و عملیات‌اند و در تونل، همسایه‌های روی سطح. بخش مسئولیت در برابر اشخاص ثالث در این پروژه‌ها حاشیهٔ سند نیست؛ یکی از دلایل اصلی وجودش است. دورهٔ نگهداری هم در این کارها وزن خودش را دارد، چون بخشی از رفتار واقعی سازه تازه در ماه‌های اول بعد از تحویل و آبگیری خودش را نشان می‌دهد.

و طبیعی است که نرخ این پروژه‌ها در ردهٔ بالای رشته بنشیند؛ نه چون اسمشان سد و تونل است، چون داده‌هایشان همین را می‌گوید: زمین ناشناخته، آبِ همیشه حاضر، مدت چندساله و مبالغی که یک حادثه‌اش می‌تواند به اندازهٔ کل یک پروژهٔ ساختمانی معمولی باشد. در این مقیاس، سؤال درست «چطور ارزان‌تر بگیریم» نیست؛ «چطور کامل بگیریم» است.

از خودتان بپرسید: بدترین سناریوی پروژهٔ شما — سیلاب بی‌سابقه در سد یا زمینِ ناشناخته در تونل — در سندتان کجا دیده شده و سقفش چقدر است؟

یک نکتهٔ عملی: گزارش‌های زمین‌شناسی و هیدرولوژی را هنگام گرفتن نرخ کامل و بی‌کم‌وکاست تحویل دهید؛ در این پروژه‌ها پنهان‌کردن یک دادهٔ ناخوشایند از پرسشنامه، صرفه‌جویی نیست — بذر بی‌اعتبار شدن کل پروندهٔ خسارت است.

خرید و مشاوره بیمه تمام‌خطر پیمانکاران

اگر برای انتخاب پوشش مناسب یا برآورد هزینه سؤالی دارید، همکاران ما در نمایندگی بیمه پارسیان گسترش فروش فردا راهنمایی‌تان می‌کنند. کافی است در صفحه اصلی سایت گسترش فروش فردا گفت‌وگو با کارشناس هوشمند را آغاز کنید و درخواستتان را ثبت کنید، یا با شماره ۰۲۱-۴۹۷۸۳ تماس بگیرید تا شرایط، پوشش‌ها و مدارک لازم را دقیق و بدون حدس برایتان توضیح دهیم. برای آشنایی کامل با این شاخه، صفحهٔ معرفی بیمه مهندسی را ببینید.