نوع پوشش و میزان تعهد بیمهگر به شرایط بیمهنامه بستگی دارد. به همین دلیل، هنگام انتخاب بیمه باید سرمایه بیمه، پوششهای مورد نیاز و استثناهای قرارداد به دقت بررسی شود.
پوششهای بیمه حوادث کار
پوششهای بیمه حوادث میتوانند بر اساس طرح انتخابی متفاوت باشند. مهمترین پوششها عبارتاند از:
غرامت فوت ناشی از حادثه
غرامت نقص عضو و ازکارافتادگی ناشی از حادثه
هزینههای پزشکی ناشی از حادثه
برخی پوششهای تکمیلی مانند ازکارافتادگی موقت، در صورت پیشبینی در بیمهنامه
در بیمه حوادث، فوت و نقص عضو از پوششهای اصلی محسوب میشوند و برخی موارد دیگر میتوانند به عنوان پوششهای تکمیلی ارائه شوند.
بیمه حوادث در زمان مأموریت
برخی افراد به دلیل شغل خود به مأموریتهای کاری خارج از محل فعالیت اعزام میشوند. در این شرایط، میتوان با توجه به نوع بیمهنامه و شرایط قرارداد، پوشش حوادث مربوط به مأموریت را در نظر گرفت.
برای مثال، حوادثی که در طول مأموریت کاری اتفاق میافتند میتوانند با شرایط مشخص در محدوده تعهدات بیمه قرار بگیرند. بنابراین بهتر است پیش از سفر کاری، محدوده زمانی و مکانی پوشش بیمه بررسی شود.
بیمه حوادث مسافرتی
افرادی که به دلیل کار یا فعالیت حرفهای سفر میکنند، ممکن است به پوشش حوادث در طول سفر نیاز داشته باشند.
بسته به نوع قرارداد، بیمه حوادث مسافرتی میتواند سفرهای مختلف را پوشش دهد. از جمله میتوان به سفرهای هوایی، دریایی و زمینی اشاره کرد.
بیمه حوادث تحصیلی
دانشآموزان و دانشجویان نیز ممکن است در محیط آموزشی یا فعالیتهای مرتبط با تحصیل با خطر وقوع حادثه روبهرو شوند.
بیمه حوادث تحصیلی برای ایجاد پوشش در برابر حوادث دانشآموزان و دانشجویان ارائه میشود و نوع تعهدات آن به شرایط بیمهنامه بستگی دارد.
بیمه حوادث ورزشی
فعالیتهای ورزشی نیز ممکن است با خطر آسیبدیدگی همراه باشند. ورزشکاران میتوانند با توجه به نوع فعالیت و شرایط بیمهنامه، از پوشش بیمه حوادث ورزشی استفاده کنند.
در فعالیتهای ورزشی پرخطر، توجه به شرایط بیمهنامه و استثناهای مربوط اهمیت بیشتری دارد.
تفاوت بیمه حوادث کار و بیمه مسئولیت کارفرما
این دو بیمه را نباید یکسان در نظر گرفت.
در بیمه حوادث کار، تمرکز اصلی بر پوشش شخص بیمهشده در برابر پیامدهای حادثه است.
اما بیمه مسئولیت کارفرما در قبال کارکنان به مسئولیت کارفرما در برابر خسارتهای جانی کارکنان مربوط میشود. در این بیمه، مواردی مانند فوت، نقص عضو و هزینههای پزشکی کارکنان میتواند طبق شرایط بیمهنامه تحت پوشش قرار گیرد.
بنابراین، انتخاب نوع بیمه باید بر اساس نیاز واقعی فرد، شغل، نوع فعالیت و مسئولیتهای قانونی انجام شود.
چه افرادی به بیمه حوادث کار نیاز دارند؟
این بیمه میتواند برای گروههای مختلفی مناسب باشد؛ از جمله:
کارکنان و شاغلان
صاحبان مشاغل آزاد
افراد دارای فعالیتهای حرفهای
افرادی که به مأموریت کاری اعزام میشوند
ورزشکاران
دانشآموزان و دانشجویان، در قالب پوششهای مرتبط
افرادی که به دنبال پوشش حوادث در فعالیتهای روزمره هستند
هنگام خرید بیمه حوادث کار به چه نکاتی توجه کنیم؟
پیش از خرید بیمه بهتر است موارد زیر بررسی شود:
میزان سرمایه فوت و نقص عضو
سقف هزینههای پزشکی
شرایط ازکارافتادگی
محدوده زمانی و مکانی پوشش
فعالیتهای شغلی و حرفهای تحت پوشش
استثناهای بیمهنامه
مدت اعتبار بیمه
شرایط پرداخت حق بیمه
جمعبندی
بیمه حوادث کار میتواند برای افرادی که در محیط کار یا فعالیتهای حرفهای با خطر حادثه روبهرو هستند، یک پوشش مالی مناسب ایجاد کند. میزان تعهدات و نوع پوششها به شرایط بیمهنامه بستگی دارد.
همچنین باید توجه داشت که بیمه حوادث با بیمه مسئولیت کارفرما تفاوت دارد. بنابراین قبل از خرید، بهتر است نوع نیاز و شرایط فعالیت بهطور دقیق بررسی شود.
انواع بیمه های حوادث اشخاص برای تأمین مالی افراد در برابر پیامدهای ناشی از حوادث طراحی شدهاند. با توجه به نیاز بیمهگذاران، شرکتهای بیمه طرحهای مختلفی ارائه میکنند. این طرحها میتوانند پوششهایی مانند فوت، نقص عضو، ازکارافتادگی و هزینههای پزشکی ناشی از حادثه را شامل شوند.
انتخاب نوع بیمه حوادث به شرایط فرد، شغل، فعالیتهای روزمره و میزان پوشش مورد نیاز بستگی دارد. بنابراین، بهتر است پیش از خرید، شرایط و تعهدات بیمهنامه به دقت بررسی شود.
انواع بیمه های حوادث اشخاص
مهمترین انواع بیمه حوادث اشخاص عبارتاند از:
بیمه حوادث کار
این بیمه برای افرادی مناسب است که در محیط کار یا هنگام انجام فعالیتهای شغلی در معرض خطر حادثه قرار دارند. پوششهای بیمهنامه بر اساس شرایط قرارداد تعیین میشوند.
بیمه حوادث تمام اوقات زندگی
این نوع بیمه، حوادث فرد را در ساعات مختلف شبانهروز و در فعالیتهای شغلی و زندگی روزمره، طبق شرایط بیمهنامه تحت پوشش قرار میدهد. به همین دلیل، برای افرادی که به دنبال پوشش گستردهتر حوادث هستند، میتواند گزینه مناسبی باشد.
بیمه حوادث تکمیلی
بیمه حوادث تکمیلی میتواند برای افزایش سطح حمایت مالی در برابر برخی پیامدهای حادثه مورد استفاده قرار گیرد. نوع پوشش و میزان تعهدات به طرح و شرایط بیمهنامه بستگی دارد.
بیمه حوادث اشخاص
بیمه حوادث اشخاص یکی از انواع اصلی بیمههای حوادث است. در این بیمه، خطراتی مانند فوت و نقص عضو ناشی از حادثه میتوانند تحت پوشش قرار گیرند. همچنین، برخی پوششهای تکمیلی مانند هزینههای پزشکی و ازکارافتادگی نیز با توجه به شرایط بیمهنامه قابل ارائه هستند.
بیمه حوادث خانوار
در بیمه حوادث خانوار، امکان ارائه پوشش برای اعضای خانواده در قالب طرحهای مربوط به بیمه حوادث وجود دارد. شرایط، تعداد افراد و تعهدات بیمهنامه باید هنگام خرید بررسی شود.
بیمه حوادث دانش آموزی
این نوع بیمه برای پوشش حوادث مرتبط با دانشآموزان طراحی میشود. بسته به شرایط بیمهنامه، میتواند هزینههای درمانی و برخی خسارتهای ناشی از حادثه را پوشش دهد.
کدام بیمه حوادث برای شما مناسب است؟
انتخاب بیمه مناسب به شرایط شما بستگی دارد. اگر فعالیت شغلی پرخطر دارید، بیمه حوادث کار اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای پوشش حوادث در فعالیتهای مختلف روزمره، بیمه حوادث تمام اوقات میتواند مورد بررسی قرار گیرد.
همچنین، خانوادهها و مراکز آموزشی میتوانند متناسب با نیاز خود، طرحهای خانوار یا دانشآموزی را بررسی کنند. در نهایت، میزان سرمایه بیمه، پوششها، استثنائات و حق بیمه از مهمترین مواردی هستند که باید قبل از خرید بررسی شوند.
جمعبندی
انواع بیمه های حوادث اشخاص با هدف کاهش آثار مالی ناشی از حوادث ارائه میشوند. بیمه حوادث کار، بیمه حوادث تمام اوقات زندگی، بیمه حوادث تکمیلی، بیمه حوادث اشخاص، بیمه حوادث خانوار و بیمه حوادث دانش آموزی از جمله طرحهایی هستند که میتوان بر اساس نیاز، شرایط آنها را بررسی کرد.
موضوع بیمه حوادث اشخاص تأمین سرمایه بیمه در صورت فوت، نقص عضو و از کارافتادگی دائم (کلی یا جزئی) شخص بیمه شده بر اثر حوادث و پرداخت غرامت از کارافتادگی موقت بر اثر حادثه و جبران هزینه های پزشکی و درمانی در صورت جرح و صدمه ناشی از حوادث است. بنابراین در بیمه حوادث چهار ریسک می تواند مورد تأمین بیمه گر قرار گیرد که از این چهار مورد، دو ریسک آن (فوت و نقص عضو و از کارافتادگی دائم، از ریسک های اصلی و دو ریسک دیگر یعنی جرح و از کارافتادگی موقت، از ریسک های تبعی یا فرعی به شمار می روند.
خطر موضوع بیمه در بیمه حوادث اشخاص: خطر موضوع بیمه در این رشته، حادثه است که تعریف معینی دارد. در اصطلاح بیمه ای، هر واقعه یا پیشامدی که جنبه احتمالی داشته باشد یا در زمان کم و بیش دور و نزدیک احتمال وقوع داشته باشد و تحقق آن بستگی به میل و اراده طرفهای قرارداد بیمه به ویژه بیمه گذار و بیمه شده نداشته باشد، از نظر فن بیمه ریسک یا خطر گفته می شود. ولی علاوه بر جنبه احتمال وقوع یک پیشامد و قابلیت محاسبه آماری و تواتر آن، خطر موضوع بیمه باید واجد شرایط قانونی نیز باشد یعنی این که بیمه کردن یک واقعه احتمالی مغایر قانون و نظم جامعه و اخلاق نیک عمومی نباشد. بنابراین بیمه کردن رویدادها و خطرها پیرو شرایط فنی و شرایط قانونی است. مفهوم خطر در بیمه حوادث اشخاص چندان پیچیده نیست ولی به هر حال بیمه گران بر پایه اصول بیان شده هر حادثه ای را بیمه نمی کنند.
حادثه: در بیمه حادثه شخصی، حادثه دارای تعریفی است که با تعریف حادثه در زبان عامه متفاوت است؛ به موجب مفاد شرایط عمومی بیمه حادثه، حادثه موضوع این بیمه عبارت است از هر واقعه ناگهانی ناشی از یک عامل خارجی که بدون قصد و اراده بیمه شده بروز کرده و منجر به جرح، نقص عضو، از کارافتادگی و یا فوت بیمه شده گردد .
صدمه بدنی: نتیجه حادثه ای که در تعهد بیمه گر است، می بایست صدمه بدنی قابل تشخیص پزشک باشد. منظور از صدمه بدنی (جرح، نقص عضو، از کارافتادگی و فوت) لطمه و یا لطمات وارد به سلامتی عضو و یا اعضاء بدن بیمه شده است که موجب اختلال در اعمال حیاتی و یا عادی بدن بیمه شده گردیده و از طرف پزشک قابل تشخیص باشد.
بنابر این مواردی مانند ترس و نگرانی و بی خوابی و… تا جایی که منشأ عضوی نداشته باشد و از طرف پزشک قابل تشخیص نباشد جزو موارد مورد تعهد بیمه گر تلقی نمی گردد.
استثناها: استثناهای بیمه حوادث شخصی عبارتند از: 1- عمد بیمه گذار و بیمه شده و ذی نفع. ۲- انواع بیماری ها مگر آنکه بر اثر وقوع حادثه عارض شوند یا آن که به طور صریح در بیمه نامه مورد تأمین قرار گرفته باشند.
٣- مصرف مواد مخدر یا داروهای محرک بدون تجویز پزشک. ٤- مستی بر اثر مصرف مواد الكلى. 5- ارتکاب یا اقدام یا شروع به جنحه و جنایت از طرف بیمه شده به استثنای دفاع مشروع (پدافند قانونی). 6- جنگ، شورش، اغتشاش، اعتصاب، انقلاب و مانند آنها، مگر آن که مورد موافقت بیمه گر قرار گرفته باشند. ۷- سیل، زلزله و آتشفشان، مگر آن که توافق خاصی صورت گرفته باشد. ۸- تشعشع اتمی و رادیواکتیو و انفجارهای هسته ای، مگر آنکه توافق خاصی صورت گرفته باشد.
9– خودکشی بیمه شده و یا اقدام به آن. 10- خطراتی که فقط با موافقت کتبی بیمه گر و پرداخت حق بیمه اضافی قابل پوشش است:
الف) جنگ، شورش، بلوا، اعتصاب، قیام، آشوب، کودتا و اقدامات احتیاطی مقامات نظامی و انتظامی.
ب) زمین لرزه، آتشفشان و فعل و انفعالات هسته ای.
ج) ورزشهای رزمی و حرفه ای، شکار، سوارکاری، قایقرانی، هدایت موتورسیکلت دنده ای، هدایت و یا سرنشینی هواپیمای آموزشی، اکتشافی و غیر تجاری، هدایت و یا سرنشینی اتومبیل کورسی (مسابقه ای)، هدایت و یا سرنشینی هلکوپتر، غواصی، پرش با چتر نجات (به جز سقوط آزاد) و هدایت کایت یا سایر وسایط پرواز بدون موتور.
انواع ریسک ها و تأمین ها در بیمه حوادث اشخاص: در بیمه نامه حوادث اشخاص چهار ریسک مورد تأمین قرار می گیرند که عبارت اند از: فوت بر اثر حادثه، نقص عضو و از کارافتادگی همیشگی بر اثر حوادث، جرح و جبران هزینه های پزشکی و از کارافتادگی موقت بر اثر حادثه.
1- فوت بیمه شده: در صورتی که بیمه شده بر اثر وقوع یکی از خطرهای مشمول بیمه فوت کند بیمه گر متعهد پرداخت سرمایه بیمه مقطوع پیش بینی شده در بیمه نامه است. بنابراین اگر فوت بیمه شده در نتیجه وقوع حادثه با حوادث روی دهد، بیمه گر را متعهد و مدیون می سازد. مفهوم مخالف این قاعده آن است که اگر بیمه شده بر اثر یکی از وقایع و پیشامدهای خارج از شمول تعهد بیمه گر، به طور نمونه بر اثر بیماری یا خودکشی عمدی، فوت کند، بیمه گر تعهدی نخواهد داشت.
۲- نقص عضو و از کار افتادگی دائم: در صورتی که بیمه شده بر اثر وقوع حادثه یا حوادث مشمول بیمه دچار نقص عضو و از کارافتادگی دائم شود بیمه گر متعهد است که سرمایه بیمه مندرج در بیمه نامه را طبق جدول و شرایط پیش بینی شده به بیمه شده بپردازد. نقص عضو و از کارافتادگی دائم ممکن است کلی (مطلق) یا جزئی (نسبی) باشد که موارد آنها در جدول نقص عضو قید شده است. از کار افتادگی موقت: در صورتی که بیمه شده مصدوم برای مدتی قادر به انجام کار و فعالیت حرفه ای خود نباشد و از کسب درآمد و معاش محروم شود، بیمه گر بر پایه گزارش و تأیید پزشک کارشناس یا اظهار نظر مقام های پزشکی قانونی، مبلغ غرامت روزانه یا هفتگی را به ترتیب مقرر در بیمه نامه تا مدت تعیین و توافق شده به مصدوم می پردازد. این مبلغ همچون سرمایه بیمه فوت و نقص عضو، به طور مقطوع برای مدت معین در قرارداد بیمه تعیین می شود؛ ولی به هر حال چون ریسک تبعی و تأمین اضافی است بیمه شدن آن موکول به قبول بیمه فوت و نقص عضو یا یکی از آنهاست و میزان آن نیز به تناسب جمع سرمایه بیمه فوت و نقص عضو تعیین می شود.
جبران هزینه های پزشکی: این ریسک تبعی به طور معمول ضمن بیمه نامه حوادث تا میزان معینی مورد تعهد بیمه گر قرار می گیرد. تأمین و تعهد بیمه گر در بر گیرنده جبران هزینه های پزشکی و جراحی و دارویی و بستری شدن در بیمارستان تا مبلغ بیمه شده است. بنابراین در صورتی که مبلغ مورد تعهد بیمه گر به طور مثال a ریال و هزینه های درمانی ناشی از صدمه بدنی مبلغ b ریال باشد( b<a) بیمه گر مبلغ اخیر را می پردازد زیرا که جبران هزینه های درمانی پیرو «اصل غرامت» است. در عمل وقتی بیمه شده دچار جرح یا صدمه بدنی می شود معالجه او زیر نظر پزشک معتمد بیمه گر ادامه می یابد و صورت هزینه های درمانی او پس از تأیید پزشک بیمه گر، رسیدگی و طبق شرایط بیمه نامه تسویه می شود. در عمل بیمه گران یک تعرفه پزشکی را تعیین می کنند و آن را ملاک برآورد و محاسبه هزینه های پزشکی و جراحی و درمانی قرار می دهند و در بیمه نامه نیز قید می کنند که پرداخت هزینه های پزشکی تا میزان مورد تعهد، طبق تعرفه مورد توافق صورت خواهد گرفت. علاوه بر چهار ریسک یادشده، بیمه گر می تواند هزینه های نجات و امداد اشخاص و اموال در معرض خطر را نیز تا درصد معینی قبول و جبران کند. گرچه میزان غرامت قابل جبران از طرف بیمه گر در شرایط عمومی بیمه نامه حوادث، نامعلوم و مسکوت مانده است؛ ولی به هر حال صدمه بدنی وارد به شخص بیمه شده بر اثر اقدام به نجات اشخاص و اموال در معرض خطر، جزو حوادث مشمول بیمه است. چنان که بند «د» ماده ۱۲ شرایط عمومی بیمه نامه حوادث اشخاص، «اقدام به نجات اشخاص و اموال از خطر» را مشمول بیمه کرده است. قرارداد بیمه حوادث اشخاص: تشکیل و انعقاد قرارداد بیمه حوادث اشخاص از جهتی به بیمه عمر نزدیک است؛ زیرا در این رشته همچون بیمه عمر، بیمه گذار (بیمه شده) موظف است که ویژگی های خطر موضوع بیمه را به طور دقیق و صادقانه در برگ پیشنهاد بیمه قید کند و به اطلاع بیمه گر برساند تا او بتواند نسبت به ارزیابی خطر و تعیین نرخ و شرایط آن اقدام کند. بنابراین بیمه شده باید تمام اطلاعات مربوط به وضع تندرستی خود و دیگر قراردادهایی را که با بیمه مورد درخواست او همانندی دارند، به آگاهی بیمه گر برساند. با این همه صرف نظر از همانندی موضوع بیمه، که تأمین خطرهای مربوط به شخص انسان است، و عدم شمول اصل غرامت (مقطوع بودن سرمایه بیمه)، بین این رشته و بیمه عمر تفاوت هایی وجود دارد. نخست آن که در بیمه عمر، خطر فوت به هر علت (جز خودکشی در دو سال اول) مورد تأمین قرار می گیرد. بنابراین چه فوت بیمه شده بر اثر بیماری باشد یا در نتیجه حوادث، بیمه گر متعهد به پرداخت سرمایه بیمه مورد تعهد است. در حالی که در بیمه حوادث اشخاص پرداخت سرمایه فوت بیمه شده در صورتی در تعهد بیمه گر خواهد بود که بیمه شده بر اثر یکی از حوادث مشمول بیمه، فوت کند. افزون بر این در بیمه حوادث اشخاص اعلام تشدید خطر الزامی است. در حالی که در بیمه عمر نرخ و شرایط بیمه بر پایه تغییر و تشدید خطر در طول قرارداد، از پیش محاسبه و منظور شده است. برای درستی انعقاد قرارداد بیمه حوادث اشخاص، همان شرایطی که در مورد انعقاد قرارداد بیمه عمر پیش از این بحث شد در این جا نیز ضروری است. بنابراین وجود قصد و رضا، شایستگی و اهلیت (بیمه گر و بیمه گذار)، موضوع معين و همین طور مشروع و قانونی بودن، ستون های درستی و اعتبار قرارداد بیمه حوادث می باشند. به علاوه در صورتی که تندرستی و حیات شخص ثالث موضوع بیمه باشد جلب رضایت کتبی او ضروری است وگرنه بیمه نامه باطل خواهد بود (ماده ۲۳ قانون بیمه منعکس در ماده ۱ بیمه نامه حوادث اشخاص).
انواع بیمه های حوادث اشخاص: شرکت های بیمه بر پایه نیاز مشتریان خود طرح های متنوع و گوناگونی تهیه و به آنان عرضه می کنند. انواع بیمه های حوادث اشخاص عبارتند از: 1-بیمه حوادث کار: این نوع بیمه، حوادثی را که احتمال دارد حین کار و انجام وظیفه یا به مناسبت آن برای بیمه شده پیش آید مورد تأمین قرار میدهد و موردنیاز و درخواست کارفرمایان و کارگزارانی است که مایلند در مقابل حوادث ناشی از کار و فعالیت حرفه ای خود، تأمین لازم کسب کنند.
۲- بیمه حوادث مسافرت و مأموریت که در برگیرنده تأمین حوادثی است که در مدت مأموریت رخ می دهد.
5-بیمه حوادث تحصیلی (دانش آموزان و دانشجویان که در بحث بیمه های گروهی آن را مورد توجه قرار می دهیم).
6- بیمه حوادث ورزشی یا بیمه ورزشکاران.
۷- بیمه حوادث تمام اوقات زندگی: این نوع بیمه، کامل ترین نوع بیمه حوادث اشخاص است و به موجب آن شخص بیمه شده در تمام اوقات زندگی اعم از کار و حرفه یا زندگی خصوصی در مقابل عواقب حوادث تأمین دارد.
۸- بیمه حوادث تکمیلی: این نوع بیمه به صورت تکمیلی بیمه عمر مورد عمل و استفاده است. بدین معنی که شخص بیمه شده ضمن بیمه نامه عمر با پرداخت مبلغی به عنوان حق بیمه اضافی، تأمین بیمه ای به صورت دو یا سه برابر سرمایه بیمه عمر به دست می آورد.
بیمه حوادث اشخاص به دو شکل انفرادی یا گروهی عرضه می شود. در بیمه حوادث انفرادی ، شخص معینی که ویژگی های او در برگ پیشنهاد بیمه قید شده است، بیمه می شود. بیمه گذار و بیمه شده اغلب یک نفر است. در حالی که در بیمه حوادث گروهی شماری از اشخاص به عنوان بیمه شدگان تعیین می شوند و ویژگی های آنان در فهرستی که بیمه گذار تهیه می کند، قید میشود. اغلب شرایط بیمه های گروهی حوادث، به ویژه جدول نقص عضو، همان است که در شرایط عمومی بیمه نامه حوادث پیش بینی شده است. ولی در بیمه های گروهی اغلب بیمه گذار حق بیمه را به صورت اقساط ماهانه به بیمه گر پرداخت می کند. در بیمه های گروهی با صدور برگ های الحاقی مکرر، تغییرهای حاصل در فهرست بیمه شدگان عملی می شود که این امر دقت و مراقبت کافی لازم دارد.