بیمه دام

به دلیل نیاز مبرمی که دامداران جهت پوشش بیمه های دام دارند، در کشورهای اروپایی، بعضی از اتحادیه ها وام هایی به کشاورزان جهت تأمین، اعطا می کردند و از طرف دیگر بانکدارانی که اقدام به اعطای وام کرده بودند، درصدد تأمین و پوششی جهت حفظ سرمایه های خود بودند، زیرا در بعضی از سالها بروز امراض مسری دهان و پا در بین دام ها، سرمایه های وام دهندگان را به خطر انداخت و موجب ضررهای هنگفتی به آنها گردید. به همین سبب وجود چنین پوشش بیمه ای می تواند برای جبران خسارات مذکور مفید واقع شود. در بیمه دام، احشام و حيوانات در مقابل مرگ ناشی از حادثه، مرض و یا حوادث ناشی از حمل و نقل و عدم النفع ناشی از امراض دهان و پا بیمه می شوند. این نوع بیمه نامه معمولا برای حیواناتی مثل اسب، گاو و گوسفند صادر می شود و برای امراضی مانند سیاه زخم، دهان و پا، بیمه نامه جداگانه و پوششی مجزا صادر می شود.

پوششهای بیمه دام: پوششهای بیمه ای که در محدوده جغرافیایی مندرج در بیمه نامه به بیمه گذار ارائه شده و در تعهد بیمه گر برای جبران خسارت قرار دارد که شامل مرگ ناشی از امراض طبیعی، بیماری، نقص و حوادث می باشد. به طور کلی بیمه نامه های دام، احشام را در مقابل مرگ ناشی از امراض، جراحت های ناشی از حوادث، آتش سوزی، صاعقه، طوفان و یا در حال حمل پوشش می دهد.
موارد خارج از تعهد بیمه گر: موارد خارج از تعهد بیمه گر عبارتند از:

– خسارات از کارافتادگی دام و یا غیر قابل مفيد بودن. برای کار و هدفی که نگهداری می شده است.

– خسارات ناشی از اعمال جراحی، تلقیح و مایه کوبی مگر این که این موارد به منظور جلوگیری از مرض و یا بیماری های ناشی از حادثه انجام پذیرد.

– خسارات ناشی از غفلت بیمه گذار و کارکنان وی در حفظ و نگهداری یا اعمال عمدی که منجر به جراحت و یا مسمومیت احشام گردد.

– خسارات ناشی از هر گونه حمل و نقل دریایی احشام به غیر از حمل از طریق راه های مجاز آبی داخلی.

– خسارات ناشی از جنگ.

– خسارات ناشی از جنگ داخلی، شورش، آشوب، اغتشاش و بلوا.

بیمه خطر جنگ

مطابق ماده ۲۸ قانون بیمه «بیمه گر مسئول خسارات ناشی از جنگ و شورش نخواهد بود مگر آن که خلاف آن در بیمه نامه شرط شده باشد». بیمه خطر جنگ و به طور کلی تأمین خسارت های ناشی از جنگ و عملیات جنگی و زیان هایی که به وسیله دشمن وارد می شود بیشتر در مورد کشتی های تجارتی و حمل و نقل کالاها مطرح است و به صورت یک خطر غیرعادی با دریافت حق بیمه اضافی و مخصوص قابل تأمین می باشد.

پوشش بیمه جنگ: تأمین این بیمه شامل موارد زیر است:

خطرات تسخیر، ضبط، توقيف، ممانعت و بازداشت و نتایج حاصله از آنها یا هرگونه کوشش جهت انجام آنها. هم چنین نتایج حاصله از مخاصمت و عملیات نظامی اعم از این که جنگ اعلام شده یا نشده باشد و نیز نتایج حاصل از جنگ داخلی، انقلاب، شورش و قیام یا منازعات داخلی ناشی از آنها و دزدی دریایی.

پوشش بیمه جنگ در شرایط جدید شامل موارد زیر است:

1- جنگ، جنگ داخلی، انقلاب، شورش، قیام یا زد و خوردهای ناشی از آن یا هرگونه عمل خصمانه توسط یا بر علیه نیروهای دشمن.

۲- ضبط، تصرف، توقیف، حبس یا بازداشت ناشی از خطرات تحت پوشش بند (1) فوق و نتایج ناشی از آنها یا مبادرت به آنها.

٣- مین ها، اژدرها، بمب های عمل نکرده و یا سایر سلاح های جنگی عمل نکرده.

اعتبار بیمه نامه: اعتبار بیمه نامه جنگی در شرایط جدید نسبت به تمام موضوع یا هر بخشی از آن از زمانی آغاز می شود که کالا بر روی کشتی بارگیری شود و نسبت به تمام موضوع بیمه با هر بخشی از آن به یکی از طرق زیر هر کدام مقدم باشد پایان می پذیرد:

١- تخلیه از کشتی در بندر نهایی یا محل تخلیه.
۲- با سپری شدن ۱۵ روز از نیمه شب روز ورود کشتی به بندر نهایی یا محل تخلیه.

با وجود این، مشروط به اعلام به موقع به بیمه گران و پرداخت حق بیمه اضافی قابل تمدید خواهد بود.

خطرات جنگ: در واقع خطر جنگ یک حادثه یا ریسک دریایی نیست بلکه یک واقعه و بلای اجتماعی است که ممکن است در دریا، هوا یا خشکی اتفاق بیافتد. در شرایط بیمه نامه های انگلیسی خطر جنگ بیمه نیست مگر با اضافه کردن شرایط خاص خطر جنگ. در مورد بیمه خطر جنگ مقررات جداگانه ای وجود دارد که به انستیتو شرایط خطر جنگ معروف است. علاوه بر بیمه خطر جنگ در دریا، بیمه گران می توانند خسارت های وارد به ساختمان ها، منازل و تأسیسات و کارخانجات را نیز بیمه کنند. در بیمه های عمر و حوادث نیز خطر جنگ با اضافه نرخ ویژه قابل تأمین می باشد اما به علت وسعت دامنه خطر و حجم خسارت ها، این گونه بیمه ها با مشارکت دولت و شرکت های بیمه انجام می شود.

بیمه خطر انفجار اتمی

این نوع بیمه نامه، خسارات جانی و مالی را تأمین می کند. یکی از شروط کمیسیون انرژی اتمی، اخذ پوششی جهت خطرات انفجار اتمی است. بنابراین خریدار این گونه بیمه نامه ها معمولا مسئولان و گردانندگان راکتورهای اتمی هستند. این بیمه نامه ها معمولا به صورت باز صادر می شود و کسانی که در رابطه با این رآکتورها دچار خسارت یا غرامت می شوند، می توانند از پوشش های بیمه ای آن استفاده کنند.

پوشش های بیمه ای: شرکت های سوئیسی بعد از این که در سال ۱۹۵۵ استفاده های صلح آمیز از انرژی هسته ای مطرح شد، اقدام به تشکیل صندوق مشترک اتمی کردند و پوششهای بیمه ای زیر را ارائه دادند:

1- خسارات وارده به اشیاء که ناشی از آتش سوزی، انفجار، برق زدگی، سقوط هواپیما باشد و نیز خسارات ناشی از افزایش درجه حرارت رآکتورهای اتمی.

۲- خسارات مذکور باید به صورت اتفاقی باشد. برای مثال، از کار افتادن دستگاه های خنک کننده رآکتورها.

۳- خسارات ناشی از آلودگی محیط زیست به اشعه رادیو اکتیویته و یون زا نیز تحت پوشش قرار دارد.

٤- خسارات وارده به اشخاص، ناشی از اثر بروز اشعه رادیواکتیویته (منظور افرادی که با رآکتورها کار می کنند).
-5خسارات مالی و جانی وارده به اشخاص ثالث )بیمه مسئولیت( ناشی از اثر اشعه رادیواکتیویته و یا انفجار هسته ای، حمل و نقل سوخت و ضایعات اتمی هم دارای پوشش بیمه است.

حق بیمه: در این رشته بیمه، نرخ مورد محاسبه با توجه به قدرت رآکتور اتمی و استانداردهای ایمنی و با در نظر گرفتن آمار و خسارات وارد توسط بیمه گران تعیین می شود.

بیمه حوادث نوروزی

سرپرست خانواده با پرداخت حق بیمه، کلیه افراد خانواده را در مقابل حوادث در تمام ساعات شبانه روز در مدت تعطیلی نوروزی در داخل و خارج از کشور بیمه می نماید. در این نوع بیمه نامه تعهدات بیمه گر شامل فوت، نقص عضو و از کارافتادگی دائم (کلی و جزیی) ناشی از حوادث مشمول بیمه همسر و فرزندان بیمه گذار می باشد. در قراردادهای بیمه حوادث گروهی معمولا کلیه کارکنان مؤسسه با شرایط خاص و سرمایه های معین با تناسبی از حقوق، تحت پوشش بیمه حوادث و یا بیمه حوادث تکمیلی عمر می باشد، قرار می گیرند و در زمان بروز خطرات فوت و نقص عضو و از کارافتادگی دائم و کامل غرامت آن به استفاده کننده و یا بیمه شده پرداخت می گردد. ضمنا درصورت تعهد پرداخت غرامت روزانه از کارافتادگی موقت در قرارداد بیمه حوادث جمعی غرامت مربوطه به بیمه شده پرداخت خواهد شد.

پوشش اصلی این بیمه نامه شامل نقص عضو کلی در اثر حادثه، نقش عضو جزئی در اثر حادثه و فوت در اثر حادثه می باشد. هم چنین این بیمه نامه دارای پوشش فرعی (اختیاری) است که شامل هزینه پزشکی ناشی از حادثه می باشد.

بیمه حوادث مشتریان و بازدید کنندگان

در بسیاری از کشورها، مؤسسات بازرگانی، فروشگاه ها، هتل ها، نمایشگاهها و … به موجب مقررات، موظفند مسئولیت حقوقی خود را در قبال مشتریان و بازدید کنندگان بیمه کنند که در این خصوص بیمه نامه مسئولیت صادر می گردد و بدیهی است جهت بررسی و پرداخت خسارت می بایست مسئولیت بیمه گذار احراز گردد و در مواردی که علت حادثه منحصرا به بازدید کننده و مشتری ارتباط پیدا کند، بیمه نامه مذکور فاقد پوشش است. لذا صاحبان موسسات فوق الذکر برای جلوگیری از لطمه وارد به شهرت و معروفیت خود، به اخذ بیمه نامه حوادث (بی نام گروهی) اقدام می نمایند و با صدور بیمه نامه مذکور در صورتی که علت حادثه بی احتیاطی خود بازدید کننده نیز باشد و برای مثال در خصوص بروز حوادثی مانند زمین خوردن، سقوط از پله های برقی، برخورد با درهای شیشه ای و… نیز بیمه گر متعهد پرداخت غرامت بوده و احتیاجی به اثبات و احراز مسئولیت نمی باشد و علاوه بر آن بعضی از استثنائات بیمه نامه مسئولیت در خصوص بیمه شدگان نیز در بیمه نامه حوادث دارای پوشش است (بعضی از کارکنان مؤسسه).

نحوه تعیین نرخ حق بیمه بیمه نامه مذکور بر اساس نحوه و نوع کار مؤسسه، وسعت سطح و ساعات کار، متوسط تعداد مشتریان و بازدیدکننده ها و مواردی از این قبیل می باشد و بیمه نامه برای پوشش های فوت، نقص عضو و از کارافتادگی و هزینه های پزشکی صادر می شود و پوشش غرامت روزانه و یا هفتگی در بیمه نامه مذکور معمول نمی باشد.

بیمه حوادث گروهی

به دلیل آنکه بسیاری از افراد در یکی از مؤسسات خدماتی یا تولیدی مشغول به کار هستند، لذا مستقیما اقدام به خرید بیمه حوادث نمی کنند. بلکه مدیر یا مالک چنین مؤسساتی اقدام به خرید بیمه به صورت گروهی برای کارکنان خود و همچنین برای خانواده های آنها می کند. چنین بیمه هایی معروف به بیمه حوادث گروهی هستند که حتی می تواند شامل افرادی به جز کارکنان مؤسسه موردنظر باشد. مثلا دانش آموزان، دانشجویان، مسافران و ….

یکی از انواع مختلف پوشش های گروهی بیمه های اشخاص، بیمه فوت ناشی از حادثه و نقص عضو جزئی و کلی ناشی از حادثه می باشد که نیازهای اقتصادی جوامع انسانی باعث رشد چشمگیر و گسترش فوق العاده این رشته بیمه ای گردیده است. گاهی اوقات بیمه های «فوت ناشی از حادثه و قطع عضو» به عنوان شکلی از بیمه های درمانی گروهی تلقی می گردد، لازم به ذکر است که چون همیشه فوت ناشی از حادثه بخش مهم تر و اساسی تر این پوشش است و این نوع بیمه نامه در رابطه با بیمه های عمر گروهی صادر می گردد، لذا این دو پوشش ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند.

همان طور که از نام این پوشش بر می آید، در صورت فوت ناشی از حادثه یا نقص عضو یا قطع آن که ناشی از جراحت های بدنی باشد، غرامت قابل پرداخت است. در این نوع بیمه نامه معمولا برای از بین رفتن اعضاء بدن واژه های مخصوصی به کار برده می شود. مثلا برای قطع دست یا پا از واژه «قطع »، استفاده می گردد و حال آنکه برای توصیف از دست رفتن قدرت بینایی چشم از کلمه فقدان استفاده می کنند.

در بیمه نامه های گروهی،معمولا سرمایه بیمه در صورت فوت یا نقص عضو کلی و از کارافتادگی دو عضو اصلی بند، مانند: دو دست، دو پا، یک دست و یک پا و دو چشم و غیره… قابل پرداخت می باشد. اما مجموعه غرامت نقص عضو و از کارافتادگی چند عضو از بدن نمی توان بیشتر از اصل سرمایه مورد بیمه باشد.

تعهد بیمه گر برای پرداخت فوت، نقص و قطع عضو هنگامی محرز می گردد که فوت یا صدمات بدنی صرفا ناشی از حادثه بوده و در زمان اعتبار بیمه نامه هم رخ داده باشد. برای اثبات این مدعا لازم است که صدمات بدنی توام و همراه با جراحات سطحی قابل رویت باشد. البته این امر در مورد لطمات یا صدمات داخلی مانند خونریزی های داخلی متفاوت است و این نوع صدمات با کالبد شکافی و تأیید مقامات صالحه پزشکی معین و مشخص می شود.

بعضی اوقات شرایط بیمه نامه، بین زمان حادثه و زمانی که منجر به نقص یا قطع عضو گردیده، مهلت زمان خاصی را قائل شده است که این مهلت زمانی در اغلب بیمه نامه ها مدت ۹۰ روز است. البته شرایط بیمه نامه ها در یک بازار متفاوت، بر اساس اصل رقابت، ممکن است بیمه گران زمانهای متفاوتی را مدنظر قرار دهند.

خطر موضوع بیمه نامه های حوادث گروهی، مشابه تعریف خطر در بیمه نامه های حوادث انفرادی است: «حادثه عبارت است از یک پیشامد ناگهانی ناشی از یک عامل خارجی که بدون اراده بیمه شده منجر به فوت یا صدمه بدنی وی گردد که این صدمه بدنی ممکن است به نقص عضو یا از کارافتادگی دائم و کامل و یا جزئی بیمه شده منجر شود».

شرایط بیمه نامه های حوادث گروهی مانند بیمه نامه های حوادث انفرادی است و تفاوت بین بیمه نامه های انفرادی و گروهی در امر پذیرش ریسک و خطر و نحوه نرخ گذاری و طبقه بندی مشاغل است. به جهت همین سهولت هاست که بسیار از شرکت های بیمه، واحدهای خاصی را برای صدور این گونه بیمه نامه ها را دارند و البته شرکت های تخصصی خاصی هم وجود دارند که صرفا در رشته بیمه های عمر و حوادث فعالیت می نمایند.

یکی از شرایط موردنیاز برای انعقاد یک قرارداد حوادث گروهی، نیاز و علایق مشترک کاری بین یک گروه است و چون این ارتباط و علایق مشترک به وجود آید و کارفرما یا کارگران به اخذ پوشش تمایل پیدا کنند،انعقاد قرارداد گروهی امکان پذیر می شود.

در بیمه نامه های حوادث گروهی، شخص یا مؤسسه ای که قرارداد بیمه را منعقد نماید بیمه گذار و کارکنانی را که قرارداد بیمه در مورد آنان منعقد گردیده است بیمه شده می نامند. در این نوع بیمه نامه ها، معمولا  زمان پرداخت غرامت، بیمه شده باید رسید تسویه کامل خسارت را به شکل بیمه ارائه دهد و هیچ بیمه شده ای نمی تواند به تنهایی علیه شرکت بیمه اقامه دعوی نماید.

معمولا بیمه نامه های حوادث گروهی به دو شکل می باشد:

یکی آنکه طرف قرارداد با هدف، قصد و نیت خاص و به منظور حفظ حقوق خود و هم چنین رفاه کارکنان، قراردادی را منعقد می نماید. در این حالت، نفع بیمه ای معین و قابل لمس است و بیمه نامه های حوادث گروهی بهترین نمونه این قراردادها محسوب می شوند؛ زیرا کارفرمایان به منظور حفظ منافع خود در زمان پرداخت غرامت از کارافتادگی به کارگران حادثه دیده یا ورثه آنها اقدام به عقد این گونه قراردادها می نمایند. دوم این که گاهی اوقات طرف قرارداد شخصی است که به نمایندگی کارکنان با بیمه گر به عقد قرارداد اقدام می نماید. در این حالت، غرامت و خسارات به تک تک افراد حادثه دیده پرداخت می شود.

بیمه های حوادث گروهی را می توان در مورد افرادی که فعالیت های خاصی دارند تعمیم و گسترش داد. نمونه این قراردادهای جمعی عبارتند از:

– بیمه افرادی که در حرفه های به خصوصی فعالیت می نمایند.

– بیمه افرادی که در ورزش های خاصی مانند ورزشهای رزمی به فعالیت اشتغال دارند.
– بیمه افرادی که وظایف خاصی به آنها محول شده است که معمولا این وظایف می توانند پرخطر باشند.

– بیمه افرادی که دائم مسافرت می کنند و بیشتر از افراد معمولی در معرض حوادث قرار دارند.

حق بیمه: حق بیمه بیمه نامه های حوادث گروهی به دو صورت پرداخت می شوند:

1- با توافق بین کارفرما و کارگران، حق بیمه به نسبت توافق شده بین آنها تقسیم می گردد.

۲- در بیمه نامه های گروهی تعهد پرداخت حق بیمه توسط اعضاء صورت می گیرد.

پوشش بیمه نامه های حوادث گروهی: شرکت های بیمه، معمولا دو نوع پوشش بیمه ای را در اختیار کارفرمایان با بیمه گذاران بیمه های حوادث گروهی قرار می دهند. این پوشش ها به شرح زیر است:

1- پوشش بیمه حوادث برای حادثه های ناشی از کار که فقط در محیط کار دارای پوشش بیمه است.

۲- پوشش بیمه حوادث برای کلیه حادثه های ناشی از کار در محیط کار یا حوادث ایام زندگی. این پوشش بیمه شده را در طول ۲4 ساعت زندگی تحت پوشش قرار می دهد.

تعیین سرمایه بیمه های حوادث: بیمه گر برای تعیین سرمایه بیمه نامه های حوادث گروهی معمولا روش ها و استانداردهای خاصی را تعقیب می کند. اما این روش ها و استانداردها می توانند با در نظر گرفتن نیازهای بیمه گذاران تغییر یابند. تمایل کارفرمایان در تعیین سرمایه های بیمه ای معمولا در پیوند مستقیم با مزد و حقوق پرداختنی آنان قرار دارد. بیمه گر معمولا با هم فکری بیمه گذار، روش های زیر را برای انتخاب سرمایه برمی گزیند.

1-سرمایه فوت: معمولا سرمایه فوت، دو، سه یا 4 برابر حقوق سالانه کارکنان انتخاب می شود و البته با موافقت بیمه گر، این درصدها قابل تغییر است.

۲- سرمایه نقص عضو و از کارافتادگی دائم کلی: معمولا روش تعیین سرمایه فوت به کار گرفته می شود.

٣- از کارافتادگی دائم کلی موقت: برای تعیین سرمایه و غرامت از کارافتادگی، معمولا ۵۰ درصد مزد هفتگی به عنوان غرامت هفتگی ایام از کارافتادگی معین می گردد.

٤- از کارافتادگی دائم جزئی موقت: برای غرامت معمولا 1/8 تا 1/4 مزد هفتگی تعیین می شود.

البته لازم به توضیح است که در انتخاب سرمایه بیمه های حوادث گروهی، همیشه نیاز گروهی مدنظر و در اولویت قرار دارد. بیمه نامه های گروهی معمولا براساس نیازهای به خصوصی که در جوامع انسانی وجود دارد، طرح ریزی می گردد و حق بیمه های این گونه قراردادها هم معمولا از سوی کارفرمایان پرداخت می شود و شرکت های بیمه غرامت فوت، نقص عضو و از کارافتادگی را به کارفرمایان پرداخت می نمایند تا از طریق آنها به بیمه شدگان تحویل گردد، مگر این که در شرایط قراردادهای منعقده شرایط دیگری ملحوظ شده باشد.

بیمه حوادث سرنشین هوایی

بیمه حوادث سرنشین شامل پوشش صدمات بدنی ناشی از حادثه وارده به مسافرین و یا خدمه پروازی است که منجر به فوت یا نقص عضو موقت و دائم گردد.

مسافران هواپیما را می توان با تحصیل بیمه نامه حوادث اشخاص در مقابل فوت و نقص عضو و جرح بیمه کرد و یا آنکه با استفاده از بیمه مسئولیت مدنی خسارت مورد ادعای آنان را مورد پوشش قرار داد. بیمه نوع اول بیشتر متداول است و شرکت های حمل و نقل هوایی با انعقاد قرارداد بیمه عمومی حوادث، مسافران خود را در مقابل سوانح ناشی از مسافرت با هواپیما بیمه می کنند.

در بیمه نامه های مسئولیت مدنی، متصدی حمل و نقل از جهت جبران خسارت های جانی و مالی مورد تأمین بیمه گران واقع می شود و شرایط تأمین بیمه ای سازگار با اصول مربوط به مسئولیت مدنی است. بدین معنی که در مسافرت های داخلی قانون مسئولیت هر کشور و در مسافرت های بین المللی مقررات قرارداد ورشوه و قراردادهای اصلاحی آن حاکم هستند.

بیمه حوادث سرنشین

بیمه حادثه سرنشین یکی از انواع بیمه حوادث شخصی است که غالبا در قسمت صدور اتومبیل شرکت های بیمه، همراه با بیمه نامه های اتومبیل و پوشش های بیمه نامه شخص ثالث (بیمه نامه مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی) ارائه میشود. پوشش های بیمه حادثه سرنشین که برای سرنشینان وسیله نقلیه عرضه می شود، همانند بیمه حادثه شخصی است و شامل پوشش های فوت، نقص عضو و از کارافتادگی و هزینه های پزشکی ناشی از حوادث مشمول بیمه می باشد. بیمه حادثه سرنشین در واقع یک نوع بیمه نامه حادثه شخصی بی نام ولی با سمت است و صرفا برای کسانی که سرنشین وسیله نقلیه قید شده در بیمه نامه هستند، صادر می شود.

منظور از سرنشین وسیله نقلیه در معنای عام کلمه، شخصی است که تحت سمت سرنشین در زمان وقوع حادثه داخل وسیله نقلیه موردنظر باشد؛ اعم از این که وسیله نقلیه در حال حرکت بوده و یا متوقف باشد.

سرنشین وسیله نقلیه در معنای عام کلمه راننده، کمک راننده و مسافر را در بر می گیرد؛ ليكن برای روشن شدن موضوع و شامل شدن راننده و کمک راننده به عنوان سرنشین، این موضوع باید به وضوح و صراحت در بیمه نامه قید شود.

این روش در اغلب شرکت های بیمه کشور رعایت می شود و به همین دلیل عنوان بیمه «حادثه سرنشین» به بیمه حادثه سرنشین و راننده تغییر یافته و کامل شده است. در بیمه حادثه سرنشین، بیمه شده عبارت است از هر شخصی که در زمان وقوع حادثه، داخل وسیله نقلیه باشد. در این بیمه نامه، بیمه شده به نام مشخص نمی شود و در نتیجه هر راننده و کمک راننده ای می تواند از وسیله نقلیه یاد شده استفاده کرده و مشمول پوشش های بیمه باشد.

خطرهای مشمول بیمه و حدود آن: به موجب مفاد یکی از مواد شرایط عمومی بیمه نامه: «مقصود از حادثه یا حوادث موضوع این بیمه نامه آتش سوزی، انفجار، تصادف، واژگون شدن، منحرف شدن یا سقوط وسیله نقلیه مذکور در بیمه نامه است که موجب جراحت یا صدمه بدنی قابل تشخیص پزشک گردد». بنابراین خطرهای مشمول بیمه در این بیمه نامه به صورت حصری قید شده و بدیهی است به غیر از وقوع خطرهای یاد شده، بیمه شده موردنظر نمی تواند از مزایای بیمه نامه استفاده کند. علاوه بر آن، وقوع خطرهای یاد شده در صورتی موجب ایفاء تعهد بیمه گر خواهد شد که بیمه شده داخل وسیله نقلیه باشد. لذا چنانچه یکی از سرنشینان وسیله نقلیه بیمه شده در حالی که اتومبیل متوقف است از آن خارج پس از آن با حادثه ای مانند برخورد اتومبیل دیگری با اتومبیل بیمه شده که مشمول بیمه نیز هست مواجه شود، از مزایای بیمه نامه «حادثه سرنشین» برخوردار نخواهد بود.

هم چنین در صورتی که سرنشین بیمه شده، دچار حادثه ای شود که ارتباطی با وسیله نقلیه بیمه شده نداشته باشد (مانند زمین خوردن مسافر در داخل اتوبوس) به موجب شرایط بیمه نامه، بیمه گر متعهد نمی باشد. هر چند به نظر می رسد می توان در بیمه «حادثه سرنشین» حوادثی را که به نوعی با موضوع رانندگی ارتباط دارد، پوشش داد. به عبارت دیگر می توان بيمه «حادثه سرنشین» را نوعی بیمه حادثه شخصی محسوب کرد که در آن پوشش بیمه ای با توجه به عوامل زیر محدود می شود:

الف) محدودیت از نظر مکان: به موجب مفاد یکی از مواد شرایط عمومی بیمه نامه، غرامات ناشی از حوادث موضوع بیمه در صورتی مشمول بیمه و قابل پرداخت است که سرنشین در حین وقوع حادثه داخل وسیله نقلیه مذکور در بیمه نامه باشد.

ب) محدودیت از نظر نوع حادثه: همان گونه که قبلا اشاره شد به موجب شرایط عمومی مورد عمل، حوادث معینی تحت پوشش بیمه نامه می باشد؛ نه هر حادثه ای که حتی با تعریف حادثه، مندرج در شرایط عمومی بیمه حادثه شخصی مطابقت داشته باشد.

در بیمه حادثه سرنشین، میزان تعهد بیمه گر برای هر سرنشین در هر حادثه در بیمه نامه ذکر می شود. از آنجا که وسایل نقلیه مانند اتوبوس، مینی بوس، سواری های شخصی، کرایه و تاکسی که برای جابه جایی مسافر مورد استفاده قرار می گیرند، دارای ظرفیت مجاز از نظر تعداد سرنشینان هستند، لذا تعداد بیمه شدگان وسیله نقلیه بیمه شده، در مجموع محدود به همان تعداد ظرفیت مجاز است. به این ترتیب چنانچه ظرفیت مجاز یک اتوبوس طبق کارت راهنمایی و رانندگی آن وسیله نقلیه 40 نفر باشد، حداکثر 40 نفر تحت پوشش بیمه حادثه سرنشین اتوبوس یاد شده خواهند بود «و به موجب شرایط بیمه نامه مذکور در هر صورت حداکثر تعهد بیمه گر در مورد فوت یا نقص عضو و یا هزینه های پزشکی جمع سرنشینان در هر حادثه از حاصل ضرب تعداد سرنشین بیمه شده در سرمایه فوت یا نقص عضو و یا هزینه های پزشکی یک نفر سرنشین تجاوز نخواهد کرد». اگر در زمان حادثه مشخص شود که برای مثال 45 مسافر در داخل اتوبوس بوده و تعدادی از آنها فوت شده اند، غرامت خسارت دیدگان از طرف بیمه گر، به نسبت تعداد بیمه شده به تعدادی که در زمان حادثه در داخل اتوبوس بوده اند محاسبه و پرداخت خواهد شد؛ مگر این که شرط دیگری در بیمه نامه قید شده باشد.
شرط سنی: به موجب شرایط بیمه نامه مورد عمل فعلی غرامات فوت و یا نقص عضو سرنشین شامل افراد بین ۷ تا ۷۰ سال است.لذا به موجب شرایط بیمه نامه، شرط سنی هزینه های پزشکی را شامل نمی شود.
استثناها: حوادث ناشی از موارد زیر از تعهد بیمه گر مستثنی است:

– قوه قهریه؛ از قبیل سیل، زلزله، طوفان.
– جنگ، انقلاب، شورش، اعتصاب.

– استفاده از وسیله نقلیه در مسابقات شرط بندی و آزمایشات فنی و رانندگی

– تشعشعات هسته ای و رادیواکتیو.
– سوخت گیری اتومبیل.

-بیمه فوت یا نقص عضو هر سرنشین فقط شامل افراد ۷ تا ۷۰ ساله است.

– خسارات راننده در صورتی قابل پرداخت است که راننده دارای گواهینامه مجاز رانندگی وسیله نقلیه ذکر شده در بیمه نامه بوده و همچنین در زمان وقوع حادثه مست نباشد.
پوشش حوادث خارج از کشور: پوشش بیمه نامه در خصوص حوادث خارج از کشور، مشروط به قید و توافق در شرایط خصوصی بیمه نامه است. در بیمه «حادثه سرنشین»، بیمه گذار ممکن است مالک وسیله نقلیه بوده و در نتیجه ذی نفع از قرارداد بیمه باشد؛ ليكن در مورد سرنشینان، ذی نفع خود آنها و در صورت فوت ورثه قانونی آنها هستند.

فسخ بیمه نامه: در بیمه «حادثه سرنشین» فسخ بیمه نامه به طور اصولی مانند شرایط فسخ سایر بیمه نامه هاست و هم چنین در موارد زیر بیمه گذار می تواند تقاضای فسخ بیمه نامه را نماید:

– در صورتی که وسیله نقلیه مذکور در بیمه نامه از کار خارج شود.

– در صورت انتقال وسیله نقلیه مذکور در بیمه نامه.

جدول نقص عضو: از نکات حائز اهمیت دیگر در شرایط بیمه نامه «حادثه سرنشین»، توجه به میزان و درصدهای مندرج در جدول نقص عضو است که عمدتا از جدول نقص عضو شرایط سابق بیمه های حادثه شخصی اقتباس و بدین ترتیب درصدهای قید شده برای اعضاء سمت راست با اعضاء سمت چپ بدن متفاوت است. برای مثال میزان درصد نقص عضو یک بازو و یا یک دست در سمت راست 6۰ درصد و در سمت چپ ۵۰ درصد قید شده است.

بیمه حوادث سرنشین و بیمه شخص ثالث: نکته بسیار مهم دیگر در خصوص پوشش بیمه حادثه سرنشین، مشمول بیمه بودن افرادی مانند پدر، مادر و همسر بیمه گذار است که در بیمه نامه شخص ثالث، در مواردی بیمه شده تلقی نمی شوند و جزو موارد استثناء
 پوشش های بیمه شخص ثالث هستند. در واقع با تحت پوشش قرار گرفتن این افراد، عدم پوشش بیمه ای مربوط به بیمه شخص ثالث با بیمه حادثه سرنشین جبران می شود. همان گونه که قبلا در اصول بیمه اشاره شد در بیمه های اشخاص دریافت غرامت پوشش های اصلی فوت، نقص عضو و از کارافتادگی که جزو بیمه های سرمایه ای اند از محل دو یا چند بیمه نامه توسط یک یا چند بیمه گر بدون اشکال است و اعمال ماده ۳۰ قانون بیمه (اصل جانشینی) نیز مصداق ندارد. به عبارتی استفاده از پوشش و مزایای بیمه ای بیمه شخص ثالث موجب عدم استفاده از پوشش و مزایای بیمه «حادثه سرنشین» نمی شود و بیمه گذار و یا ذینفع، حسب مورد می توانند از مزایای هر دو بیمه نامه استفاده کنند.

بر پایه قانون بیمه اجباری شخص ثالث، مصوب دی ماه ۱۳4۷، صدور بیمه حوادث سرنشین در خصوص افراد استثناء شده از شمول بیمه شخص ثالث، توجیه پذیر و معمول بود ولی با تصویب قانون اصلاحی بیمه شخص ثالث (قانون مصوب ۱۳۸۷)، که همه اشخاص (به جز راننده مسبب حادثه) را ثالث به شمار می آورد، صدور بیمه حوادث سرنشین اتومبیل برای درون کشور منتفی است یا نوعی بیمه تکمیلی حوادث محسوب می شود که جنبه اجباری ندارد.

بیمه حوادث دانش آموزی

دانش آموزان، هنرجویان، دانشجویان مراکز تربیت معلم و آموزشکده های فنی و حرفه ای و همچنین نوباوگان مهدکودک، در ابتدای هر سال تحصیلی با پرداخت حق بیمه می توانند از مزایای بیمه مانند هزینه های درمانی، هزینه درمان ناشی از حوادث، غرامت، فوت و نقص عضو بر اثر حادثه برخوردار شوند.

بیمه های حوادث تحصیلی در ایران از سال 1343 و به صورت اختیاری در سطح کل کشور آغاز شده است. در سال 1344، این بیمه با حالتی تغییر یافته و مدون تر، با حق بيمه ماهانه ده ریال و سالانه ۱۲۰ریال، نخستین بار در مدرسه (کودکستان و دبستان) آزموده در باغ صبا (محله ای قدیمی در خیابان قدیم شمیران) اجرا شد؛ اما در این طرح نیز حالت اختیاری بودن بیمه نامه حفظ شد. در ۱۸ شهریور ۱۳۹۳، «قرارداد بیمه دسته جمعی حوادث و امراض ناشی از حوادث تحصیلی» میان وزارت فرهنگ و شرکت سهامی بیمه ایران با حضور گروهی از مسئولان بیمه و روزنامه نگاران امضاء شد که بازتاب گسترده ای در میان خانواده های دانش آموزان و مسئولان آموزشی داشت. به موجب این قرارداد، که ۱۳ ماده و دو تبصره داشت، ابتدا توافق شد که دانش آموزان با پرداخت ۱۲ تومان در سال در برابر حوادث و بیماریهای ناشی از حوادث اوقات تحصیل یا حوادث ورزشی، تفریحی و گردش های گروهی و حوادث بین راه و مدرسه بیمه شوند. هزینه معالجه تا مبلغ ۵۰۰۰۰ ریال در هر حادثه و غرامت نقص عضو دائم کلی تا مبلغ ۱۰۰۰۰۰ ریال مورد تأمین بیمه گر واقع شد.
بعد از انقلاب اسلامی و از سال 1361 طبق نظارت بیمه مرکزی ایران، بیمه نامه حوادث تحصیلی با طرح های جدید به صورت بیمه اجباری در تمام سطوح مدارس تحصیلی و کارکنان آموزش و پرورش آغاز شد و در حال حاضر در سطحی وسیع در اقصی نقاط کشور اجرا می شود.
بیمه شدگان: بیمه شدگان عبارت اند از:

– دانش آموزان مدارس استثنایی (معلولین ذهنی و جسمی).

– هنرجویان هنرستانها و دانش آموزان مدارس استعدادهای درخشان.

– دانش آموزان رشته های کارودانش

– دانشجویان مراکز تربیت معلم و آموزشکده های فنی و حرفه ای و سرباز معلمان.

– دانشجویان دانشکده های وابسته به دفتر مدارس عالی وزارت آموزش و پرورش.
– نوباوگان مهدهای کودک، کودکستانی ها، پیش دبستانی ها و دانش آموزان دو زبانه.

– دانش آموزان مدارس شبانه و هنرجویان هنرستانهای شبانه.

– بیمه شدگان هم چنین می توانند آموزشیاران نهضت سوادآموزی و نوآموزان، دانش آموزانی که در طرح آموزش از راه دور تحصیل می نمایند و کارکنان وزارت آموزش و پرورش و خانواده، تحت تکفل آنان که به تبع کارکنان دارای دفترچه بیمه درمانی باشند.

– حداقل سن بیمه شدگان 4 سال تمام و حداکثر سقف سنی بیمه شدگان تا اتمام سن 60 سالگی براساس مفاد قرارداد تحت پوشش می باشند.

تعهدات بیمه گر: در اثر وقوع هر یک از خطرات مشمول بیمه، بیمه گر متعهد است غرامت مشروح ذیل را در قبال هر یک از بیمه شدگان بپردازد:

– غرامت فوت ناشی از حوادث.

– غرامت نقص عضو و از کارافتادگی (جزئی و کلی) دائم ناشی از حوادث بر طبق جدول نقص عضو مورد عمل بیمه گر.

– هزینه های پزشکی و معالجات سرپایی و بیمارستانی ناشی از وقوع خطرات مشمول بیمه.

– حوادث سوختگی و عمل جراحی مرتبط با همان حادثه بعد از سوختگی و هم چنین مسمومیت ها تحت پوشش این قرارداد می باشند.

– پرداخت هزینه های عمل جراحی به شرط بستری در بیمارستان (به استثنای عمل لوزه، بیماری های زنان و زایمان و جراحی پلاستیک که به منظور زیبایی انجام شود).
-تأمین هزینه پاراکلینیکی ناشی از حادثه، شامل ام آر ای، انواع اسکن، اندوسکوپی، سونوگرافی، فیزیوتراپی، رادیولوژی، آنژیوگرافی چشم و لیزر درمانی چشم مشروط به این که بلافاصله بعد از حادثه و در جهت تشخیص عوارض با عوارض احتمالی بعد از حادثه باشد.

ملاک محاسبه هزینه ها: هزینه های پزشکی و اعمال جراحی مورد تعهد بیمه گر در این قرارداد برابر تعرفه دولتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی محاسبه و پرداخت خواهد شد. بیمه گر متعهد است صرف نظر از تعهدات سازمان بیمه گر اولیه خسارات بیمه شدگان را تا سقف تعیین شده در قرارداد پرداخت نماید. همچنین بیمه گر مکلف است با هماهنگی آموزش و پرورش کارت های بیمه، دانش آموزان را تهیه کند و حداکثر تا پایان مهرماه در اختیار آموزشگاهها قرار دهد.

بیمه گر متعهد است عملکرد قرارداد را هر سه ماه یک بار با ذکر اسامی خسارت دیدگان و مبالغ پرداختی کتبا در اختیار سازمان های آموزش و پرورش قرار دهد.